Blir ikkje samde om frivillig ordning i matkjeda

Av Hildegunn Gjengedal,
  • Tips en venn om denne siden

Forsøket på å finne ei frivillig ordning for partane i matkjeda går dårleg i EU.

Representantane for dei ulike delane av verdikjeda for mat såg ikkje ut til å nærme seg kvarandre under debatten i Budapest. Frå høgre Michael Wiedmann daglegvaredene Metro Group, Fiona Goocht frå Traidcraft, Marc Rosiers frå det nederlandske bondelaget, Mella Frewen frå FoodDrinkEurope, Pekka Pesonen frå COPA-COGECA og  Natalia Lazarova frå Kommisjonen.

Mislukkast dei kan det kome lovgjeving frå Kommisjonen. Matkjedeproblematikk var mellom dei viktigaste sakene då europeiske bønder og samvirke nyleg møttest til kongress i Budapest.

Matsikkerheit på ein innovativ og profitabel måte

Annankvart år arrangerer EU-bøndene/samvirka gjennom sine medlemsorganisasjonar COPA/COGECA ein større konferanse. På årets konferanse i Budapest var temaet korleis dei europeiske bøndene kan sikre matsikkerheit på ein innovativ og profitabel måte. EU er midt i ein reform av sin landbrukspolitikk (CAP), knytt opp til ny budsjettperiode. Sterkare miljøkrav og refordeling av midla var mellom og innanfor medlemsstatane er mellom dei viktigaste endringsforslaga. Dette var  tema under konferansen. Det aller viktigast blir likevel å oppretthalde budsjettnivået for landbruket i ei krisetid for EU.  

Ein streng felles landbrukspolitikk i botnen

- Det vi treng er ein sterk felles landbrukspolitikk med eit godt budsjett i botnen. Særleg sidan landbruks- og matsektoren sysselset 40 millionar menneske og utgiftene til den felles landbrukspolitikken utgjer mindre enn 1% av EUs offentlege utgifter, sa president i COPA (fellesorganisasjonen for EU-bøndene), Gerd Sonnleitner. Han er særleg skeptisk til å opprette såkalla økologiske fokusområde, som vil redusere tilgjengeleg land for å drive produksjon.

Styrke bonden og samvirka sin posisjon

Forholda i matvarekjeda var likevel ein av dei mest sentrale tema på konferansen.

- Ei av våre hovudprioriteringar er å styrke bonden og samvirka sin posisjon i verdikjeda for mat, for å sikre betre inntekt frå marknaden, sa president i COGEC (landbrukssamvirka sin fellesorganisasjon i EU). Både Kommisjonen og EU-parlamentet har engasjert seg sterkt i spørsmålet. Parlamentet har gitt uttrykk for ei klar og kritisk haldning til urimeleg forretningspraksis i verdikjeda for mat.

Håp om frivillig ordning, men..

Kommisjonen har førebels hatt håp om at partane i verdikjeda for mat skal klare å kome fram til ei frivillige ordning for god handelsskikk i verdikjeda for mat. Daglegvarekjedene, industrien og bøndene har lenge prøvd å få dette til, men i sommar vart det klart at bøndene og kjøtindustrien ikkje ville underteikne ei felles avtale. Mangel på anonymitet for klagar, ingen sanksjonsmoglegheiter og manglande overvaking, var viktige årsaker til at forsøket braut saman.  Det er ikkje aktuelt for Kommisjonen å innføre ei ordning som ikkje alle aktørane i kjeda er samde om. No har aktørane fått ein ny frist til oktober. Om dei ikkje blir samde, er EU klar til å setje i verk lovarbeidet for ei lov om god handelsskikk.

Lovregulering om ei frivillig ordning ikkje går

- No må de gjere ein skikkeleg innsats fram mot oktober for å redde denne ”babyen” dykkar, oppmoda Kommisjonens representant, Natalia Lazarova, og forsikra samtidig om at EU står klar til å setje i verk lovregulering om ei frivillig ordning ikkje går i orden. Ingenting i debatten på konferansen tyda på at ei semje ligg rett rundt hjørnet. På spørsmål om dagens forhold i matvarekjedane fungerer, svarte COPA-COGECAs generalsekretær Pekka Pesonen eit kart nei. Representanten for daglegvarekjedene, Michael Wiedmann frå METRO group hadde eit anna syn:  -  Ja, det fungerer. Fiona Gooct frå Fairtrade som jobbar mykje med bønder i sør, var av ei anna oppfatning: - Daglegvarekjedene utnyttar bøndene og skyv risikoen nedover i verdikjeda. Dei får ein altfor liten del av overskotet og har dårleg forutsigbarheit for sal av produkta sine, sa Goocht, som også peika på at den frivillige ordninga i Storbritannia ikkje fungerer. Det påpeika også den britiske bondeleiaren Peter Kendall. Storbritannia har no gått inn for ei lovregulering av forholda.

Bjørke: Det må ei lovregulering til

- Debatten her i Budapest viser at det er same problemstillingane vi er opptekne av når det gjeld styrkeforholda i matkjeda. Dette er ikkje eit særnorsk fenomen. Dessutan viser det også at det er svært vanskeleg å få til eit frivillig system for å regulere problema. Det må lovregulering til, seier leiar Nils T.Bjørke i Norges Bondelag. Han deltok på konferansen saman med nestleiar Berit Hundåla og Hildegunn Gjengedal frå Norges Bondelag, leiar Sveinung Svebestad, adm.dir Ola Hedstein og Jessica Kathle frå Norsk Landbrukssamvirke.

- Dessutan er det godt å vite at vi er utanfor EU når vi høyrer den kompliserte debatten om den felles landbrukspolitikken, smiler Bjørke.

Støtter felling innenfor ulvesona

Rovviltnemndene i Hedmark, Oslo, Akershus og Østfold går inn for å ta ut tre revirer innenfor ulvesona under vinterens lisensjakt. – Nemndene tar ansvar og følger opp Stortingets politikk, sier Einar Frogner, rovviltansvarlig i styret i Norges Bondelag.

Kornet tørker bort på Romerike.

For seint for kornet

Årets kornavling kan bli om lag halvparten av det normale, mens mye av graset fortsatt kan berges.

Frokostseminar om Klimasmart Landbruk, 18. juni

Status og fremdrift for Klimasmart Landbruk

Klimasmart Landbruk er næringas viktigste fellessatsing for å redusere klimaavtrykket på norske gårdsbruk. Se opptak fra frokostseminar for å lære mer om prosjektet og videre arbeid fremover.

Nedbygging av matjord

Mindre matjord omdisponert i 2017

Ferske tall fra SSB viser at 4025 dekar dyrka mark matjord ble omdisponert til andre formål enn landbruk i 2017. Dette er en nedgang på nesten 2000 dekar fra i 2016.

Forholdstallet for kvote på kumelk økes fra 0,98 til 0,99

Etter ekstraordinære kvotedrøftinger for kumelk for 2018 mellom Norges Bondelag, Norsk Bonde- og Småbrukarlag og Landbruks-og matdepartementet, ble man enige om å øke forholdstallet for disponibel kvote fra 0,98 til 0,99. Tørke og usikkerhet om fôrsituasjonen spilte inn på beslutningen.

Styret i årsmøtesalen

Nullvisjon for dårleg dyrevelferd

Norges Bondelag godtar ikkje dårleg dyrevelferd og vil ha nullvisjon for dyrevelferdssaker. Det inneber at regelverket på dyrevelferd skal følgjast på alle norske husdyrbruk.

Årsmøte 2018

Se opptak fra Bondetinget 2018

Norges Bondelag sitt årsmøte gikk av stabelen 6. og 7. juni på Lillehammer. Her kan du se opptak fra innledninger og debattene.

Lars Petter Bartnes

Bartnes gjenvalgt som leder i Norges Bondelag

Norges Bondelag samlet til årsmøte på Lillehammer 6. og 7. juni har i dag gjenvalgt Lars Petter Bartnes (49) som leder. Bjørn Gimming er gjenvalgt som 1. nestleder og Frøydis Haugen er gjenvalgt som 2. nestleder for organisasjonen.

Dette skjer i Norges Bondelag

Tirsdag
14
August

Gården som læringsarena i skolen

Auditoriet, Arendal Bibliotek
Tirsdag
14
August

Den store landbruksduellen!

Lille andevinge, Arendal
Onsdag
15
August

Bondepub!

Barrique øl- og vinstue, Arendal

Våre samarbeidspartnere